Programma

08.45u Onthaal
Keuze uit diverse dranken en lekkernijen

09.30u Welkom
Bart De Wever, burgemeester van Antwerpen
Matthias Francken, directeur Herita
Harald De Boer, directeur Nederland Monumentenland

09.50u Keynote
Floris Alkemade, ex-rijksbouwmeester Nederland                     
De toekomst van het verleden

10.40u Pauze
Keuze uit diverse dranken en lekkernijen

11.10u Keynote
Susan Lammers, Algemeen Directeur Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed &
Sonja Vanblaere, Ere Administrateur-Generaal Agentschap Onroerend Erfgoed
Samen vooruitkijken met het verleden

11.50u Keynote
Eric Luiten, Hoogleraar Landschapsarchitectuur aan de TUDelft en voorzitter van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit van de gemeente Amsterdam
Sector, Factor, Vector. Drie benaderingen voor de verbinding tussen erfgoed en ruimte

12.10u Debat
Stef Dehullu (De Duiven van Gerard), moderator
Hoe organiseren wij - Vlamingen en Nederlanders - vandaag de zorg voor onze historische plekken? Op welke punten kunnen we van elkaar leren? Hoe schakelen we naar de toekomst? 

12.45u Muzikale performance
We voegen de daad bij het woord en sluiten de ochtend af met een brokje verbindende verstrooiing  

13.00u Lunch met broodjes, wraps en salades

14.00u Sessies in Handelsbeurs of op locatie (transport is voorzien)

16.00u Receptie met frietjes en bitterballen in Paleis op de Meir


Sessies 14.00u – 16.00u

OP LOCATIE: IN DE HANDELSBEURS

Sessie 1 - Handelsbeurs

De beleving van erfgoed wetenschappelijk benaderd – Hoe de verbinding versterken tussen erfgoed en bezoekers?
Door Jesse van Tetterode, Licia Calvi, Claartje Rijkers en Juriaan van Waalwijk

Het creëren van een beleving rondom erfgoed maakt het erfgoed toegankelijk in de samenleving. Via informatieborden, folders, interactieve presentaties en rondleidingen worden verhalen gedeeld die de beleving van de bezoeker voeden en zo het erfgoed tot leven wekken. In Bergen op Zoom is het eeuwenoude stadspaleis, het Markiezenhof, opnieuw ingericht om zo voor een breed publiek het erfgoed toegankelijk te maken en te duiden. Samen met de Breda University of Applied Sciences is er onderzoek gedaan via biometrische gegevens, vragenlijsten en interviews om een breed inzicht te krijgen in de beleving van het erfgoed.
Tijdens deze bijeenkomst worden de lessen van het Markiezenhof en overige inzichten vanuit de wetenschappelijke literatuur gedeeld en praktisch toepasbaar gemaakt voor jouw erfgoedsite. Hoe sla jij een verbinding tussen jouw erfgoed en de bezoekers die er komen? Onderwerpen die bij de bijeenkomst aanbod komen zijn: beleving, verhalen, co-creatie, design, en onderzoek.

---

Sessie 2 – Handelsbeurs

Vrijwilligers en erfgoed. Hoe de erfgoedgemeenschap verbinden met je site?
Door masterstudenten van UGent en Paul Lambrechts, directeur Abdijsite Herkenrode

Masterstudenten van de UGent presenteren de resultaten van hun representatieve marktstudie. Ze onderzochten de perceptie van en de motivatie voor vrijwilligerswerk in de onroerende erfgoedsector in Vlaanderen.
Paul Lambrechts, directeur van Abdijsite Herkenrode en mede-initiatiefnemer van Heerlijkheid Heers, toetst hun bevindingen aan de praktijk en illustreert ze met succesverhalen uit het werkveld.
Nadien treden deelnemers en presentatoren in interactie om de conclusies te vertalen naar hun eigen situatie. Na de sessie kunnen deelnemers met nieuwe inzichten aan de slag om hun vrijwilligersploeg te verduurzamen en te verjongen.

---

Sessie 3 – Handelsbeurs

Als verduurzamen hier kan, dan kan het overal
Een praktische toelichting tot de verduurzaming van monumenten
Door Groene Grachten

Jill Vervoort spreekt over de verduurzaming van monumentale panden en specifiek over de kansen voor woningen. Jill geeft een toelichting op de integrale verduurzamingsaanpak van De Groene Grachten, waarbij onderwerpen als isolatie, ventilatie, verwarming, elektriciteit, water en groen aan de orde komen. Vragen als ‘Welke duurzame maatregelen kan ik nemen om mijn pand toekomstklaar te maken?’, ‘Hoe kan ik mijn energierekening verlagen en het comfort verhogen?’ en ‘Welke quickwins kan ik nu al toepassen?’ worden beantwoord.

Monumentale woningen zijn heel divers, denk hierbij aan grachtenpanden, stolpboerderijen, jaren ’30 woningen, een omgebouwde kerk en buitenplaatsen. Dit behoeft een aanpak op maat. In deze lezing worden voorbeelden gepresenteerd van een succesvolle verduurzaming van monumenten en historische panden.

---

Sessie 4 – Handelsbeurs

Historische commons als inspiratie of waarschuwing?
Door Maïka De Keyzer – professor sociaal economische en ecologische geschiedenis KU Leuven

Sommige landschappen werden eeuwenlang op een duurzame manier beheerd als commons of collectieve goederen. Ze vormen daarom reeds lange tijd een ultieme inspiratie voor iedereen die duurzaamheid hoog in het vaandel draagt. Maar verdienen deze historische commons wel zoveel lof? Tijdens deze lezing zoomen we in op enkele historische commons om na te gaan wat de voor- en nadelen van collectief beheer waren en wat we mogelijk kunnen leren uit het verleden.

Sessie 5 – Handelsbeurs

Monumenten klaarmaken voor de toekomst: hoe herbestemming verbinding schept tussen het verleden, heden en de toekomst.
Door Philippe Lemineur (Origin architecture & engineering) en Yannick Stevens (Denys)

Wat houdt een herbestemmingstraject in, wat zijn de voordelen, de risico’s en hoe zit het financiële plaatje in elkaar? Philippe Lemineur van Origin architecture & engineering en Yannick Stevens van Denys, stonden zelf mee aan het roer bij de realisatie van de restauratie en herbestemming van de Handelsbeurs, de locatie waar onze conferentie plaatsvindt. Zij schetsen het kader en het traject.


OP VERPLAATSING: TRANSPORT VOORZIEN

© Gianni Aerts

Sessie 6 – De Ruien in Antwerpen

Onder de stad stromen geheimen
Door Werkmmaat vzw

De Ruien zijn de schaduw van een steenrijk verleden boven de grond. Ruien, vlieten en vesten doorkruisten Antwerpen sinds de Middeleeuwen. Dit net van natuurlijke en uitgegraven waterwegen voorzag de stad van water en een binnenhaven. Toen de Ruien overwelfde riolen werden, verdween dit unieke stukje erfgoed uit het stadsbeeld en ons geheugen. Vandaag zijn ze een mooi voorbeeld van verbinding tussen erfgoed en tewerkstelling. De Stad Antwerpen heeft de exploitatie van De Ruien toevertrouwd aan Werkmmaat vzw, een sociaal tewerkstellingsproject. Werknemers van hen nemen ons mee naar het ondergronds gangenstelstel met oude gewelven, kanaaltjes, bruggen, riolen en sluizen als spiegel van de historische stadskern boven ons hoofd met tal van interessante weetjes en geheimzinnige anekdotes uit een ver en recent verleden.


Sessie 7 – Doel – opgelet: deze sessie duurt tot 17 uur!

Doel: Van spookdorp tot droomdorp
Door Daan De Volder (Plan Doelland KU Leuven), Joris van Reusel (Plan Doelland KU Leuven) en Johan De Vriendt (Erfgoedgemeenschap Doel & Polder)

Het dorp Doel, met het omringend cultuurlandschap, is uniek in Europa. Het is één van de meest authentieke polderlandschappen van Europa en op slechts enkele vierkante kilometers vind je zowel architecturaal als landschappelijk erfgoed daterend van de middeleeuwen. Een unieke aaneenschakeling van dijken, boerderijen, imposante schuren, historische gebouwen, enz. Tegelijk is het een belangrijk leefgebied voor fauna en flora. Het staat dan ook op de shortlist van The 7 Most Endangered Programme 2022 van Europa Nostra.

De uitbreiding van de Antwerpse haven zorgde voor de gedwongen verhuis van bewoners, woningen en historische gebouwen raakten in verval. Een kleine maar actieve lokale gemeenschap bleef om te vechten tegen de sloop van Doel en zijn polders. Samen met vrijwilligers, de erfgoedgemeenschap Doel & Polder en studenten en academici van KU Leuven (Plan Doelland) werden via overleg en dialoog met diverse stakeholders nieuwe plannen gemaakt voor een duurzame heropbouw.

Dit fascinerend verhaal over de kracht van verbinding tussen erfgoed, lokale gemeenschap en natuur is nog niet ten einde. Tijdens de sessie laten we daarover enkele hoofdrolspelers aan het woord. Welke toekomstvisie op Doel zal het halen? Wat is de rol van erfgoed daarbij? Welke verbinding is nodig, met de industrie, de overheid, de natuurbeweging, de lokale gemeenschap, …?


© Jonathan Ramael

Sessie 8 – PAKT Antwerpen

Ondernemers en boeren op het dak van een erfgoedsite
Door PAKT

PAKT is een initiatief van creatieve ondernemers en stadsboeren die samen een bruisend ecosysteem vormen in, op en rond de dakboerderij en de gerenoveerde pakhuizen in hartje Antwerpen, naast het Groen Kwartier. PAKT wil de buurt, bedrijven, scholen, … inspireren met innovatief, low-tech, circulair en eetbaar stadsgroen. Om de stedeling opnieuw dichterbij de oorsprong te brengen van wat er op zijn/haar bord komt. Om meer groene ruimte in de stad te creëren en het bewustzijn te voeden. Tijdens deze sessie bezoeken we de dakboerderij en komen we alles te weten over circulaire dakteelten, telen op hooi,  low tech aquaponics, coeurdepakt tomaten, het concept, de creatieve ondernemers en de geschiedenis van de site. 


© Elise Hooft

Sessie 9 – Droogdokken Antwerpen

De verbinding tussen erfgoedzorg en jeugdwerking
Door Stormkop – Koos Hogeweg

Op een historische havensite nabij het centrum van Antwerpen slaagt Stormkop erin om jongeren te verleiden, te verwonderen, te verrassen, te verwarren en te verbinden. Samen met andere partners halen ze het stof van het erfgoed en laten ze jongeren los om de erfgoedsite heel attractief te maken. Tijdens de sessie verkennen we de site, dalen we af in een droogdok en wisselen we ideeën en ervaringen uit.


Meld je hier aan voor de nieuwsbrief van Herita en we houden je op de hoogte.

* indicates required